KERSTPREEK 2020 VAN PASTOR JAN VELDT

Limmen, december 2020
Kerstpreek 2020
(De Kerstpreek die pastor Jan Veldt voor Eerste Kerstdag ‘s morgens klaar had liggen
en die door de lockdown niet uitgesproken is)

 

Ooit was er een kind in mij.
Daar klinkt iets weemoedigs in, iets van heimwee naar vervlogen tijden, nostalgie naar wat voorgoed voorbij is!
Helaas, het moet zo zijn. Het hoort bij onze levensgang
In onze groei naar volwassenheid verliezen we onontkoombaar de onschuld van het kind en moet de ontwapenende onbevangenheid waarmee we toen naar de wereld keken plaats maken voor een kritische blik, vaak zelfs voor achterdocht.
Ooit was er een kind in mij.
Misschien wel juist daarom kijk ik met vertedering naar peuters en kleuters die aan moeders hand of in een bakfiets naar school gebracht worden. Hun ijle kinderstemmetjes vertellen wat ze zien en verwonderd kijken ze naar me als ik met de rollator passeer. Wat gaat er in die koppies allemaal om?
Mijn kapster vertelt over haar dochtertje van drie, Ilse heet ze. Ilse heeft een elfendeurtje gekregen, een lichtblauwe gevel, waarin roze openslaande deurtjes zitten met erop geschilderde elfjes. Daarachter woont Ilses eigen elfje, Sophietje. Als Ilse boos is of verdrietig zit ze op haar knietjes voor de deurtjes en vertrouwt haar elfje toe wat haar verdrietig maakt.
Mamma vraagt: “Wat zeg je allemaal tegen Sophietje?” En dan zegt Ilse: “Dat is mijn geheim, alleen mijn elfje mag dat weten.” Mamma houdt gelukkig haar mond, vraagt niet verder. En getroost gaat Ilse verder op in het tweegesprek met haar elfje.
Hoe komt zo’n kleutertje van drie aan zo’n verhaal? Natuurlijk heeft haar moeder verteld over elfjes en wat die doen… Ze heeft daarmee de fantasie van haar dochtertje verrijkt met een prachtig sprookje en de verbeelding van het kind geprikkeld. Waarover ik mij verbaas is dit wonderlijke vermogen, deze menselijke verbeeldingskracht. Dat is iets anders dan inbeelding. Verbeeldingskracht is niet hetzelfde als hoogmoed of verwaandheid, in de trant van: wat verbeeldt hij of zij zich wel?’ Verbeeldingskracht onderscheidt ons van het dier, verheft ons boven onze instincten en ons mechanisch handelen alsof we alleen ons brein zouden zijn. Kunst of dat nu schilderijen zijn, romans of gedichten, kerststukken of vuurwerk, alle vormen van kunst zijn een verbeelding van gedachten,ideeën, ingevingen.
Aan een gepensioneerde onderwijzeres vroeg ik: wat denk je? Is het geboorteverhaal van het Christuskind ook een sprookje net als dat van de elfjes? Ze aarzelde..ik las in haar ogen, dat ze dat ook vond.
Er is in het geboorteverhaal van Jezus, naar mijn mening, inderdaad sprake van verbeelding. De verbeeldingskracht van Lukas heeft met gegevens uit de eeuwenoude joodse traditie, met signalen diep uit de wereld aangewaaid en met historisch verifieerbare gegevens een verhaal gecomponeerd dat diep ontroert, verwondering wekt en raakt aan een heilig geheim, het geheim van Kerstmis.
En wij worden in deze viering opnieuw ingewijd in dat geheim. De sluier van de verlichte huizen en versierde kerstbomen, van alle glamour en glans wordt a.h.w. opzij geschoven en we mogen zien met nieuwe ogen.
Dan begint er een lied in mij te zingen, een oud lied, een kerstlied. Het staat in de Gijsbrecht van Aemstel:

Wij stervelingen, blij van geest,
ter kercke gaan op het hoge feest
de pasgeboren Heiland groeten
en knielen voor de kleine voeten
van ‘t kind, waarvoor Herodes vreest.
‘t Kind, waarvoor een ster verrijst
die Wijzen met zijn stralen wijst
de donkere plaats van zijn geboorte
en leidt ze in Davids oude poorte,
waar d’ Allerhoogste ‘t laagste prijst.

In de barokke taal van Vondel wordt hier prachtig bezongen waar het in de viering van Kerstmis om gaat. Wij, ingewijden in het geheim van Kerstmis, zijn hier om de pas geboren Heiland, Christus, de Heer, te groeten. Hoe doe je dat, Hem begroeten? Je kunt dat doen in gedachten. In je verbeelding kun je deemoedig voor Hem knielen,
knielen voor die lieve God, die trouwe vriend, dat heilig geheim en Hem welkom heten in je leven. Ja, dat allereerst: vervuld van vreugde en dankbaarheid Hem toelaten in het huis van je verbeelding, van je emoties en van de gedachten die daarbij in je opkomen. Je kunt je eenzaamheid, de leegte die je soms overvalt, de zinloosheid en de vraag naar het waarom en waartoe van de dingen met Hem delen, aan Hem toevertrouwen.
Deemoedig knielen voor de kleine voeten… is je overgeven aan, je buigen voor wat groter is dan jezelf, wat je overstijgt. Ik weet het: je kunt dat alleen als je gelooft en geloof is niet iedereen gegeven. En met zovelen als we hier zijn vullen we ieder op eigen wijze ons geloof, onze levensvisie in. Gelukkig dat daar ook grondwettelijke ruimte voor is.
Erik Varden is een Noor, een talentvolle man, die in zijn jonge jaren hartstochtelijk zocht naar de zin van zijn leven. In die zoektocht gebeurt dit:

Ik had een krachtige ervaring
toen ik naar een CD luisterde van de tweede symphonie van Mahler.
Ik was bijna 16.
Vanuit de chaos is daar in het laatste deel een stem die zingt:
Geloof, mijn ziel,
Je bent niet voor niets geboren.
Toen brak er iets in me open, alsof ik wakker werd.
Er was iets wat groter is dan ik.
Ik verlangde ernaar de bron daarvan te ontmoeten.

Deze Erik Varden is monnik geworden en monniken leven hun leven en
Deze Erik Varden is monnik geworden en monniken leven hun leven en richten hun dagen in in verlangen en zoeken naar de ontmoeting met de bron, die groter is dan zij zelf zijn. Erik is abt geworden en in oktober tot bisschop gewijd van Trondheim, de derde stad van Noorwegen.
Ik begeer het bisschopsambt niet en ik ben ook geen monnik. Maar zo’n man inspireert me wel.
Wij, stervelingen, kwetsbare en vaak zelf gekwetste mensen, verlangen naar heling, naar begrip en aandacht, naar troost en verlichting, naar spijs en drank voor lichaam en ziel. In het geheim van Kerstmis wordt ons de weg, een weg gewezen naar de Bron, waar dat te vinden is, naar Hem, die ook onze toevlucht, ons houvast en onze veiligheid is.
Pastor Jan Veldt

© 2019 H. Corneliuskerk Limmen. Alle rechten voorbehouden. | Privacybeleid

ontwerp: designw.nl - technische realisatie: webheld.nl